Een publieksrecensie van Olaf van Helvert. Hij zag 'Cities change the songs of birds' tijdens Festival Stranger than Paranoia in 013, Tilburg op 30 dec 09

Wat is er vanavond op Jacob TV?

‘Wat je ziet, ben je zelf.’ Zo heette het artikel in de Volkskrant van 30 december 2009 over de Nederlanders en hun televisie. Je bent niet alleen de programma’s die je ziet, maar ook het middel waarmee je tv kijkt. De bolle beeldbuis hoort bij gezinnen en studenten waarvoor televisie niet echt belangrijk is. Zij kijken kritisch naar documentaires en nieuws en drinken daar rode wijn bij. Cola en een pilsje horen bij de platte plasma of lcd’s, en daar mag best een avondmaaltijd bij. Dat hapt lekker weg bij het aanbod van de RTL’s. De ongebonden creatieveling surft naar uitzendinggemist en kijkt dvd’s van hier nog niet uitgezonden Amerikaanse series op zijn laptop.
En wie kijkt er naar Jacob TV?

Tijdens de afsluiting van Stranger than Paranoia 2009 in 013 overheerst de beeldbuisgeneratie. Veertigers en vijftigers, meer mannen dan vrouwen, een enkeling heeft een zoon of dochter meegesleept. Ze hebben thuis vast een laptop en zagen op Youtube al eens een opname van Jacob TV. Het kleine, korrelige laptopschermpje benadert de visuele werkelijkheid op het grote podium van 013 bij lange na niet. De muzikanten zijn afgeschermd van het publiek door een transparant projectiescherm. Het vormt samen met een tweede projectiescherm tegen de achterwand van het podium een manier om beeld en tekst driedimensionaal te maken. Tussen de twee projectieschermen, tussen teksten en documentaire filmpjes, spetteren blazers en harpiste Lavinia Meijer hun beeldversterkende muziek de zaal in. Soms subtiel en abstract, vaak knetterend en swingend.

Wat krijgen we zoal te zien? De beelden tonen de rafelige randen van de Amerikaanse maatschappij door een vergrootglas. We horen een interview met een verslaafde vrouw die haar moederschap verdedigt. Haar uitspraken worden versterkt door uitgeschreeuwde en over het scherm rollende teksten. Prison sax, Armageddon. God kills you idiots. He jerked on her. He did not. Buiten beeld sluit de saxofoon dit hoofdstuk af. De harde uitspraken van de junkie contrasteren enorm met het lieflijke imago van de harp. De blazers benadrukken juist het gevoel dat je getuige bent van een ongedateerd stadstafereel. Ze komen samen in een mooi duet van altsax en harp. We zien pokeraars in een rodeo-arena die zich omver laten rijden door een woeste stier. Het zijn de filmpjes die we kennen van youtube. Filmpjes waarmee de jongste generaties opgroeien. Het is hun werkelijkheid, hun tv hun venster op de wereld. En daarmee is de cirkel rond.

De bedenker en maker van Cities change the songs of birds is componist Jacob Ter Veldhuis. Hij dirigeert zijn muzikanten niet, maar bedient wel nadrukkelijk de afstandsbediening. Achter de geluids- en beeldmensen controleert hij de tot in de puntjes getimede voorstelling. En grijpt alert in als dat nodig is. De strakke en waanzinnig knappe timing maken van Cctsob een overrompelende ervaring. Het zittende publiek liet in 013 de muziek en beelden grotendeels ademloos over zich heenkomen. Blijft de muziek overeind zonder de beelden? Nou en of, maar de impact is veel kleiner. Zijn de beelden sterk zonder het geluid? Zeker, maar ze dringen dan niet zoals nu tot in elke vezel van je waarneming door.

Kortom: dit project van Jacob TV is een allesprikkelende mediagebeurtenis die zich niet laat vangen op een beeldbuis, een plasmascherm of een Youtube schermpje. Beeld en geluid borrelen nog dagen na en dat is een verdienste van de componist, de technici én de muzikanten die in de grote zaal de ruimte krijgen die ze nodig hebben. Jacob TV is tele-visie met au-dio, beide in blakende vorm.

Je vindt Olaf van Helvert bij > textuur-tilburg.nl